FAQ
1. O projekcie INDECT.
Q1.1: Czym jest INDECT?
Q1.2: Jaki jest cel tego projektu?
Q1.3: Czym jest “podejrzane” zachowanie wykrywane przez INDECT?
Q1.4: Kiedy i gdzie pojawiła się propozycja projektu INDECT?
Q1.5: Czy może się zdarzyć sytuacja finansowania rozwiązań, które będą następnie odrzucone przez Radę Etyki?
2. Kwestie etyczne.
Q2.1: Jak INDECT odnosi się do kwestii etycznych?
Q2.2: Czy istnieją zasady związane z kwestiami etycznymi?
Q2.3: Za co odpowiada Rada Etyki?
Q2.4: W jaki sposób Rada Etyki podejmuje decyzje co do obszaru badań?
Q2.5: Kto wchodzi w skład Rady Etyki INDECT i kto ich wybrał na to stanowisko?
Q2.6: Czy zbieranie danych wymagane w projekcie nie narusza zasad zawartych Europejskiej Konwencji Praw Człowieka?
Q2.7: Nie można chronić prywatności mając pełny dostęp do danych. Jak jest rozumiana prywatność w ramach projektu?
Q2.8: Czy pod pretekstem walki z dziecięcą pornografią może dochodzić w ramach projektu do cenzurowania Internetu?
3. Zastosowania INDECT.
Q3.1: Czy jest możliwe wykrycie osoby używającej INDECT niezgodnie z przeznaczeniem?
Q3.2: Czy jest w planach szerokie użycie tych narzędzi obserwacji, czy będzie ono używane jedynie w szczególnych przypadkach?
Q3.3: Czy byłoby możliwe udostępnienie do INDECT materiału z prywatnych kamer CCTV przez prywatne firmy?
Q3.4: Czy INDECT będzie umożliwiał użycie techniki cyfrowych znaków wodnych przez prywatne firmy?
Q3.5: Jakich niepublicznych baz danych policji i służb bezpieczeństwa będzie używał INDECT?
Q3.6: Czy waszym zdaniem zastosowanie INDECT ulepszy system gromadzenia dowodów w śledztwach?
Q3.7: Czy dane, których uzyskanie obecnie wymaga zgody lub nakazu sądowego będą przetrzymywane w ramach INDECT? Czy takie dane będą używane do oskarżeń bez odpowiedniego procesu mającego na celu uznanie ich za dopuszczalne?
Q3.8: Czy próby zapewnienia sobie anonimowości w Internecie za pomocą narzędzi takich jak The Onion Router (TOR, opracowany przez US Navy) mogą być podstawą do wszczęcia śledztwa przeciwko takiej osobie?
A: Projekt INDECT (ang. Intelligent information system supporting observation, searching and detection for security of citizens in urban environment) to projekt badawczy, w ramach którego grupa europejskich naukowców tworzy i rozwija nowe, zaawansowane i innowacyjne metody do walki z terroryzmem i innymi działaniami przestępczymi. Propozycja projektu została zgłoszona przez grupę 17 europejskich partnerów pod przewodnictwem Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Głównym koordynatorem INDECT jest profesor Andrzej Dziech. W skład konsorcjum projektu wchodzi jedenaście uczelni wyższych, cztery firmy oraz dwaj przyszli użytkownicy INDECT (komendy główne policji z Irlandii Północnej oraz z Polski).
Q1.2: Jaki jest cel tego projektu?
A: Głównymi celami projektu INDECT są:
- stworzenie interaktywnej platformy służącej do zbierania danych multimedialnych, inteligentnego przetwarzania informacji oraz automatycznego wykrywania zagrożeń i działań przestępczych,
- zapewnienie wsparcia dla działań funkcjonariuszy policji w postaci zintegrowanego systemu sieciowego z narzędziami do obserwacji różnego rodzaju obiektów ruchomych,
- implementacja nowego rodzaju modułu wyszukiwania informacji multimedialnych z użyciem cyfrowych znaków wodnych oraz metadanych, a także
- utworzenie szeregu metod obserwacji zasobów Internetu, ich analizy oraz wykrywania zagrożeń i czynności przestępczych.
Q1.3: Czym jest “podejrzane” zachowanie wykrywane przez INDECT?
A: Jeśli chodzi o definicję "zachowania podejrzanego", nie jest to określenie wprowadzone przez konsorcjum INDECT, lecz przez Komisję Europejską w ramach Siódmego Programu Ramowego (FP7). To określenie będzie zawsze budzić kontrowersje. W tym przypadku zachowanie podejrzane należy rozumieć jako zachowanie przestępcze, w szczególności jako zachowanie związane z działalnością terrorystyczną, poważnymi przestępstwami (morderstwo, napad na bank, pozostawiony bagaż na lotnisku) oraz przestępstwami w Internecie (np. dziecięca pornografia).
Q1.4: Kiedy i gdzie pojawiła się propozycja projektu INDECT?
A: Bezpieczeństwo obywateli jest priorytetem Unii Europejskiej. Był to główny temat Czwartej Konferencji Badań nad Bezpieczeństwem (Fourth European Security Research Conference) w Sztokholmie, która odbyła się w dniach 29-30 września 2009 roku. Jak wiele innych projektów, INDECT został zgłoszony w kategorii "Bezpieczeństwo", a dokładniej “Bezpieczeństwo obywateli w środowisku miejskim" (FP7-SEC-2007-1). Propozycja ta została następnie poddana ocenie niezależnych ekspertów. Pod uwagę były brane takie cechy jak zaproponowana technologia, wymagania użytkowników końcowych, itp. Projekt otrzymał również pozytywną opinię panelu etycznego.
Q1.5: Czy może się zdarzyć sytuacja finansowania rozwiązań, które będą następnie odrzucone przez Radę Etyki?
A: Głównym kryterium przy finansowaniu badań przez Komisję Europejską jest zastosowanie przyszłych wyników projektu. Brane są pod uwagę m.in. takie aspekty jak: techniczna wykonalność, zgodność z wymogami etycznymi. Zaletą Rady Etyki jest jej nadzór nad pracami w projekcie w każdym stadium jego rozwoju. Może ona wpłynąć na badania w każdej chwili, nawet na etapie koncepcji
Q2.1: Jak INDECT odnosi się do kwestii etycznych?
A: Ze względu na swoją naturę związaną z wykorzystywaniem i przetwarzaniem bardzo poufnych informacji, projekt INDECT uwzględnia kwestie etyczne. Główne założenia w kwestiach etycznych zostały przedstawione w propozycji projektu. W tym dokumencie opisano takie tematy jak: prywatność, zgoda na wykorzystywanie danych osobowych, ochrona oraz wielokrotne używanie danych.
Q2.2: Czy istnieją zasady związane z kwestiami etycznymi?
A: Tak. Istnieją dwie oddzielne jednostki: Kierownik Spraw Etycznych oraz Rada Etyki, które zajmują się regułami związanymi z aspektami etycznymi.
Kierownik Spraw Etycznych (ang. Ethical Issues Manager, EIM) zapewnia ścisłe przestrzeganie zasad związanych z prywatnością, ochroną danych, zapobieganiem używaniu danych niezgodnie z przeznaczeniem, zagwarantowaniem świadomej zgody użytkowników systemu. Jego zadaniem jest również zarządzanie i analiza spraw etycznych w ciągu trwania projektu. Do obowiązków Kierownika Spraw Etycznych należy również nadzór nad sprawami naukowymi oraz społecznymi w projekcie.
Koordynator Projektu INDECT (ang. Project Coordinator, PC) wyznacza Radę Etyki, która (zatwierdzona przez Radę Projektu) również nadzoruje działania realizowane przez poszczególne grupy robocze (ang. Work Packages, WPs) w ramach projektu. Rada Etyki opracowuje propozycje rozwiązań powstałych problemów etycznych, które następnie przedstawia Radzie Projektu.
Q2.3: Za co odpowiada Rada Etyki?
A: Rada Etyki jest organem wspierającym konsorcjum w analizie aspektów społecznych, politycznych i prawnych przyszłych narzędzi powstałych w ramach INDECT. Aspektem szczególnej wagi jest możliwość zastosowania powstałych rozwiązań do niepożądanych celów. Kolejnym celem Rady Etyki jest określenie przyszłych obszarów zastosowania projektu oraz publikacja otrzymanych wyników.
Do obowiązków Rady Etyki należą:
-
Śledzenie bieżących zmian prawnych w czasie trwania projektu;
-
Dostosowywanie rozwiązań INDECT do zmian prawnych,
-
Tworzenie procedur etycznego nadzoru, które będą podstawą przy testach z udziałem osób;
-
Konsultowanie otrzymanych rozwiązań z krajowymi organami odpowiedzialnymi za kwestie etyczne, a zwłaszcza za kwestie monitoringu Internetu oraz ludzi;
-
Organizowanie (przynajmniej raz do roku) spotkań poświęconych wszystkim powstałym niejasnościom w sprawach etycznych.
oraz stała obserwacja pod kątem etyki proponowanych w ramach INDECT rozwiązań.
Q2.4: W jaki sposób Rada Etyki podejmuje decyzje co do obszaru badań?
A: Rada Etyki analizuje i proponuje rozwiązania wszystkich problemów związanych z kwestiami etycznymi napotkanych podczas trwania projektu. Problemy te, jak i ich rozwiązania są omawiane podczas "fizycznych" zgromadzeń rady, z użyciem korespondencji e-mail, telekonferencji. Dochodzi wówczas do wymiany opinii pomiędzy pracownikami z poszczególnych grup roboczych.
Q2.5: Kto wchodzi w skład Rady Etyki INDECT i kto ich wybrał na to stanowisko?
Lista członków wraz z ich opisem jest dostępna tutaj.
Do Rady Etyki wybierane są osoby z dużym doświadczeniem w kwestiach etycznych. Każda kandydatura zatwierdzana jest przez głównego koordynatora projektu. Działania i decyzje podejmowane przez Radę Etyki wymagają od jej członków specjalistycznej wiedzy i umiejętności z zakresu bezpieczeństwa i etyki. Przedstawiciele środowisk studenckich lub inni ochotnicy mogą otrzymać status "obserwatorów" działań Rady Etyki. Ich stanowisko będzie brane pod uwagę przy podejmowanych decyzjach rady.
Q2.6: Czy zbieranie danych wymagane w projekcie nie narusza zasad zawartych Europejskiej Konwencji Praw Człowieka?
A: Rada Etyki nadzoruje pracę w projekcie pod względem następujących regulacji prawnych:
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Artykuł 2 - prawo do życia
Artykuł 3 - zakaz tortur
Artykuł 5 – prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego
Artykuł 6 – prawo do rzetelnego procesu sądowego
Artykuł 8 – poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego
Artykuły 9 (wolność myśli, sumienia i wyznania), 10 (wolność słowa) oraz 11 (wolność zrzeszania się i stowarzyszania)
Europejska Karta Praw Podstawowych: Artykuł 8
Konwencja o prawach dziecka: Artykuł 3 – najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka
Q2.7: Nie można chronić prywatności mając pełny dostęp do danych. Jak jest rozumiana prywatność w ramach projektu?
A: Przede wszystkim nie ma wątpliwości, że systemy monitoringu stały się powszechne w dzisiejszych czasach. Z tego powodu istnieje potrzeba, aby poufne dane pochodzące z tych systemów posiadały odpowiednie zabezpieczenia. Takie systemy są obecnie zazwyczaj obsługiwane przez operatorów posiadających pełny dostęp do zarejestrowanych danych. Z tego powodu oraz z faktu, iż dane nie posiadają zabezpieczeń, istnieje ryzyko różnego rodzaju nadużyć oraz np. wyciekaniu materiału do Internetu. Istnieje wiele stron internetowych zawierających takie materiały (nagrania wypadków, przestępstw lub nawet przypadków śmiertelnych zdarzeń zarejestrowane przez kamery CCTV).
Rozwiązania proponowane przez INDECT pozwalają na dokonywanie analizy materiałów z systemów monitoringowych automatycznie, a dostęp do poufnych danych jest ściśle rejestrowany, przez co bardzo łatwo jest określić, kto odpowiada za ewentualny "wyciek" informacji, nadużycia lub zaniedbania.
Jednak pomimo, iż wykrywanie i ocena sytuacji dokonywane są automatycznie, ostateczna decyzja należy zawsze do człowieka. Wiąże się z tym kolejna funkcjonalność INDECT, jaką jest ukrywanie tożsamości osób rejestrowanych przez systemy monitoringu (np. rozmycie twarzy na filmie). Wykorzystywana jest do tego technika cyfrowych znaków wodnych (więcej informacji - Deliverable D1.2).
Q2.8: Czy pod pretekstem walki z dziecięcą pornografią może dochodzić w ramach projektu do cenzurowania Internetu?
A: INDECT nigdy nie dotyczył cenzurowania lub nawet tworzenia tzw. czarnych list w Internecie.
Cenzurowanie Internetu wymagałoby przede wszystkim dostępu do infrastruktury sprzętowej dostawców usług internetowych, co jest zupełnie poza tematem projektu INDECT. Co więcej, nikt spośród naukowców zatrudnionych nie byłby zainteresowany tworzeniem aparatu cenzury Unii Europejskiej.
Jeśli chodzi o narzędzia przeszukujące sieć, (ang. crawler) oraz narzędzia do wyszukiwania, więcej informacji można znaleźć w publicznie dostępnych dokumentach Deliverable D5.1, a w szczególności w częściach 4. oraz 5. tego dokumentu. Ponadto, istnieją plany nawiązania współpracy z dyzurnet.pl (partnerem projektu INHOPE).vi
Q3.1: Czy jest możliwe wykrycie osoby używającej INDECT niezgodnie z przeznaczeniem?
A: Jednym z celów projektu jest wykonanie nowego typu narzędzia do wyszukiwania łączącego bezpośrednie wyszukiwanie obrazów i filmów wideo przy użyciu cyfrowych znaków wodnych oraz metadanych. Nowe metody i algorytmy pozwolą zaoszczędzić czas funkcjonariuszom policji. Cyfrowe znaki wodne umożliwiają również bardzo dobrą ochronę danych (prywatności) w Internecie. Specjalne metody kryptograficzne uniemożliwią dostęp do danych osobom do tego nieupoważnionym.
Warto pamiętać, że INDECT jest projektem badawczym. Wynikiem projektu będzie raczej szereg demonstracji prototypów, niż produkty końcowe. W związku z tym kwestie związane z używaniem INDECT na codzień są daleko poza obszarem badań samego projektu. Być może kolejne projekty uwzględnią zastosowanie INDECT.
INDECT nie będzie zbierał żadnych tajnych i poufnych danych. Nie mniej jednak, wszystkie posiadane dane po przetworzeniu będą odpowiednio zabezpieczone na wypadek wystąpienia potrzeb (np. w śledztwie) w przyszłości.
Q3.2: Czy jest w planach szerokie użycie tych narzędzi obserwacji, czy będzie ono używane jedynie w szczególnych przypadkach?
A: INDECT jest zorientowany na zapobieganie aktom terroryzmu oraz poważnym przestępstwom (również w Internecie) dla zwiększenia bezpieczeństwa obywateli. Stworzymy również narzędzia do ochrony prywatnych danych (z użyciem cyfrowych znaków wodnych). Nigdy nie planowano użycia narzędzi obserwacji do zastosowań ogólnych.
Q3.3: Czy byłoby możliwe udostępnienie do INDECT materiału z prywatnych kamer CCTV przez prywatne firmy?
A: Jest to możliwe, ale w ramach dobrowolnej, nie obowiązkowej współpracy. Wyjątkiem od tej reguły może być przypadek gdy przepisy prawne wymagają od prywatnych firm udostępnienie określonych danych. Należy zauważyć, że przekazanie danych musi odbywać się w zgodzie z prawami człowieka, a dobrowolny charakter współpracy, o którym mowa wcześniej, musi być potwierdzony na piśmie przez zgodę ludzi, których dane dotyczą.
Q3.4: Czy INDECT będzie umożliwiał użycie techniki cyfrowych znaków wodnych przez prywatne firmy?
A: Głównym użytkownikiem końcowym INDECT będą służby policyjne. W związku z tym nie ma bezpośredniej możliwości prywatnego, niezależnego wykorzystywania technologii cyfrowych znaków wodnych. Nie mniej jednak jest to technicznie możliwe i może się odbywać wyłącznie poza projektem INDECT.
Q3.5: Jakich niepublicznych baz danych policji i służb bezpieczeństwa będzie używał INDECT?
A: Czynności w ramach projektu INDECT przeprowadzane na danych dostępnych publicznie oraz na niepublicznych wirtualnych lub ćwiczeniowych danych.
Q3.6: Czy waszym zdaniem zastosowanie INDECT ulepszy system gromadzenia dowodów w śledztwach?
A: Głównym celem INDECT jest przede wszystkim zapobieganie przestępstwom. Z drugiej strony w przypadku, gdy przestępstwo zostało już popełnione, odpowiednie narzędzia INDECT pomogą funkcjonariuszom policji w wykryciu sprawców szybko i efektywnie. Obecnie używane "ręczne" metody zostaną zastąpione przez innowacyjne, automatyczne rozwiązania, zgodne z obowiązującym prawem. Ponadto zostanie również zapewniony wysoki poziom zabezpieczeń przepływu danych wymagany przez policję oraz prokuraturę. Będzie to możliwe dzięki opracowanemu oprogramowaniu usprawniającemu proces wyszukiwania dokumentów oraz przestępców.
Q3.7: Czy dane, których uzyskanie obecnie wymaga zgody lub nakazu sądowego będą przetrzymywane w ramach INDECT? Czy takie dane będą używane do oskarżeń bez odpowiedniego procesu mającego na celu uznanie ich za dopuszczalne?
A: INDECT nie przetrzymuje i nie zamierza przetrzymywać takich danych. INDECT jest projektem badawczym rozwijającym narzędzia do przetwarzania i analizy danych. Dla celów doświadczalnych i badawczych fikcyjne dane są jak najbardziej wystarczające.
Q3.8: Czy próby zapewnienia sobie anonimowości w Internecie za pomocą narzędzi takich jak The Onion Router (TOR, opracowany przez US Navy) mogą być podstawą do wszczęcia śledztwa przeciwko takiej osobie?
A: Sposób zarządzania danymi o charakterze osobistym oraz ochrona tych danych jest sprawą najwyższej wagi dla projektu INDECT. Sytuacja opisana w pytaniu nie może być żadną podstawą do wszczęcia śledztwa przeciwko takiej osobie.
Poza tym, spodziewane jest wykonywanie profilów podejrzanych zachowań, nawet anonimowych w związku z wykorzystaniem mechanizmów takich jak TOR. Należy tu pamiętać, iż jednym z celów projektu jest stworzenie szeregu metod analizy zebranych informacji oraz wykrywanie poważnych działań przestępczych i zagrożeń (pedofilia, pornografia dziecięca).
Należy w tym miejscu podkreślić, że INDECT jest projektem badawczym. Jego celem NIE jest globalny monitoring lub inwigilacja tak, jak mogą to sugerować lub interpretować różnego rodzaju media lub źródła internetowe. Większość partnerów konsorcjum projektu wywodzi się ze środowisk naukowych i uczelnianych. Ich celem jest wprowadzanie innowacji i postęp w obszarach takich jak cyfrowe znaki wodne, sztuczna inteligencja, automatyczna analiza zdjęć i przetwarzanie sygnałów.
Zarówno określenie jak i ocena użyteczności powstałych prototypów i algorytmów należy do jednostek policyjnych wchodzących w skład konsorcjum INDECT.
Rzeczą, która znacząco zniechęca osoby pracujące w projekcie jest odpieranie absurdalnych zarzutów oraz wyjaśnianie, czego INDECT robił NIE będzie.
